Френсис Клифорд Смит, затвореникот со најдолг отслужување во Соединетите Американски Држави, почина на 101-годишна возраст.
За време на престојот во затвор, осум пати избегнал смртна казна.
Смит бил осуден за убиство во 1950 година, кога имал 25 години, а луѓето што го познавале за Би-Би-Си изјавиле дека цело време тврдел дека е невин, пишува Би-Би-Си.
Андриус Баневичиус, портпарол на Одделот за корекции на Конектикат, рекол дека Смит порано хранел птици во затворот Озборн, што му го донело прекарот „Човекот-птица Озборн“.
„Тој ставал колку што можел леб во облеката“, рекол Баневичиус. „Сите најчесто го игнорирале тоа бидејќи знаеле дека само ќе ги храни птиците“, додаде тој.
Смит бил млад човек со досие за ситни кривични дела кога бил обвинет во 1949 година за убиството на Гровер Харт, ноќен чувар во јахт-клуб во Конектикат.
Тој бил уапсен со уште едно лице, но ко-обвинетите се спогодиле со обвинителството и сведочеле против него.
„Не сум ни сигурен дали воопшто бев присутен за време на убиството“
Смит на крајот беше прогласен за виновен за убиство од прв степен.
Со текот на годините, се појавија сериозни сомнежи за неговата вина и доказите врз основа на кои беше осуден, особено откако сведоците ги повлекоа своите искази, а друг затвореник подоцна го призна злосторството.
Еден од полицајците што го испрашуваа по неговото апсење подоцна сведочеше дека верува дека Смит е невин.
„Не сум ни сигурен дали воопшто бил присутен за време на убиството“, изјави мајорот Лео Керол пред одборот за помилување, како што објави „Бостон Глоуб“.
Смит помина повеќе од 70 години во затвор, со три кратки паузи.
Тој избега од затвор во 1967 година, но беше фатен по 12 дена.
Според Баневичиус, во 1974 година се вратил дома за Бадник и се вратил следниот ден. Во 1975 година, бил условно ослободен и поминал десет месеци таму.
Затворениците стареат
Сепак, наскоро тој бил уапсен за ситна кражба и поседување оружје, кршејќи ги условите за неговото ослободување, според „Бостон Глоуб“.
Ричард Спарако, поранешен директор на сегашниот Одбор за помилување и условни отпуштања, изјави за „Хартфорд Курант“ дека Смит последователно одбил неколку понуди за нов условен отпуст.
Тоа се промени дури во 2020 година, кога му беше одобрено надгледувано ослободување и се пресели во специјализиран дом за стари лица во рамките на системот.
Д-р Стефани Прост, истражувач од Универзитетот во Луисвил, која се занимава со прашањето на стари лица во затворите, изјави за Би-Би-Си дека повеќето затвори имаат затвореници како Смит.
„Ние не сме единствените што се соочуваат со кризата на стареење на населението; слични проблеми се јавуваат и во Австралија и Англија. Тоа е меѓународен проблем, со оглед на фактот дека бројот на такви лица е поголем во САД“, рече таа.
Анкетата од 2025 година покажува дека бројот на лица над 55 години во затворите се зголемил за речиси 400 проценти помеѓу 1991 и 2021 година.
„Бројот на затвореници треба мудро да се намали“
Бирото за попис на САД проценува дека до 2030 година, најмалку една третина од затворениците ќе бидат над 50 години.
Научници како д-р Прост се залагаат за подобри решенија и за она што го нарекуваат „паметно намалување“ на бројот на затвореници, како што беше случајот со Смит.
Ова може да вклучува мерки како што се сочувствително или условно отпуштање врз основа на возраста или здравјето.
Ваквите програми ја земаат предвид возраста и потребата од грижа, бидејќи постарите затвореници се соочуваат со почести и скапи здравствени проблеми што им го отежнуваат функционирањето во строго контролирана затворска средина.
Меѓу овие проблеми се ризикот од паѓања, инконтиненција и оштетување на слухот.
Сепак, експертите истакнуваат дека има малку институции како онаа каде што е сместен Смит кои се подготвени да прифатат осуденици.
Смит беше еден од првите корисници на програмата MissionCare Health, која се фокусира исклучиво на грижата за затворениците.
„Се погриживме сè да помине со достоинство“
Програмата моментално работи во три објекти во североисточниот дел на САД.
Дејвид Скочулек, портпарол на објектот „60 Запад“ каде што Смит ги поминал последните години, изјави за Би-Би-Си дека Смит починал во сон во јуни и подоцна бил кремиран. „Всушност, тој починал од старост.
Семејството било многу малку вклучено во времето на неговата смрт, но се погриживме сè да биде направено соодветно, со достоинство и во согласност со неговите желби“, рече тој.
Скочулек додаде дека улогата на објектот била да му обезбеди на Смит професионална грижа и долгорочна грижа што му била потребна.
„Се држеше доста добро“
Истражувањата покажуваат дека затворањето може да предизвика „забрзано стареење“ и дека состојби како што е деменцијата може да се појават многу порано отколку кај општата популација.
„Често велиме дека лицето кое доаѓа кај нас по долг престој во затвор може да има хронолошки 60 години, но во однос на здравјето, тој е како деведесетгодишник“, објасни Скочулек.
Постојат извештаи дека Смит страдал од деменција кон крајот на својот живот.
Баневичиус не го потврди ова за Би-Би-Си, но рече дека Смит се справувал со проблеми што доаѓаат со возраста.
„Имаше 101 и пол години. Со оглед на неговата долговечност, се држеше доста добро“, рече Баневичиус.