Преговорите за пристапување на Албанија во ЕУ може да бидат доведени во прашање доколку владата на премиерот Еди Рама продолжи со плановите за изградба на луксузен туристички комплекс поврзан со Џаред Кушнер, зетот на американскиот претседател Доналд Трамп, предупредија претставниците на Европскиот парламент.
Холандската европратеничка Тинеке Штрик, која ја предводи мисијата за проверка на факти на Европскиот парламент во Албанија, рече дека албанските власти „си играат со оган“ со продолжување на проектот вреден 1,4 милијарди евра, за кој таа тврди дека може да предизвика огромна штета на недопреното крајбрежје и заштитените природни области.
Проектот, зад кој стои Кушнер, предвидува изградба на луксузен туристички комплекс на островот Сазан, единствениот албански остров и развој на дел од брегот на полуостровот Зврнец, област која претходно уживаше статус на заштитено природно подрачје.
Во последниве месеци, противењето на проектот прерасна во невиден бран протести, познат како „револуција фламинго“, за време на кој се почесто се бара оставка од премиерот Еди Рама.
„Доколку Рама е навистина сериозен за европските амбиции на Албанија, треба да се откаже од оваа насока и да му каже на семејството Трамп: „Жал ми е, Европската унија е мојот приоритет“, рече Штрик во интервју за Гардијан.
Што вклучува проектот?
Проектот предвидува изградба на луксузни туристички објекти на Сазан и големо одморалиште на блискиот полуостров Зврнец.
Иванка Трамп неодамна зборуваше за проектот во подкаст, опишувајќи ја областа како исклучително атрактивна локација за развој на туризмот.
Нејзините изјави предизвикаа бурни реакции кај противниците на проектот.
Многумина веруваат дека природното богатство на земјата се претвора во ексклузивен простор наменет за најбогатите гости.
Незадоволството оди подалеку од самата инвестиција. Учесниците на протестот истакнуваат дека собирите станале израз на пошироко незадоволство од политичкиот систем, корупцијата и долгогодишните економски проблеми.
Таа вели дека продолжувањето на проектот може сериозно да ги загрози пристапните преговори, особено во рамките на поглавјето 27 кое се однесува на заштитата на животната средина.
„Ако продолжат со проектот, ќе имаат голем проблем за време на преговорите со Европската унија. Изградбата на толку голем комплекс во толку чувствителна област претставува огромна закана“, предупреди таа.
Минатиот месец, Европскиот парламент усвои резолуција со која ги поддржува демонстрантите и повикува на итно прекинување на изградбата во заштитените подрачја.
Претставниците побараа и повлекување на законските решенија кои им овозможуваат на инвеститорите да добијат статус на стратешки инвеститори во еколошки чувствителните зони.
Илјадници луѓе протестираа на улиците во Албанија.
Протестите избија откако градежните машини почнаа да го подготвуваат теренот во заштитеното подрачје Пише Поро-Нарта, на брегот спроти Сазан.
Таа област ја вклучува лагуната Нарта, едно од најважните живеалишта за птиците преселници на источниот брег на Јадранот и дом на повеќе од 70 загрозени растителни и животински видови.
„Стрик“ тврди и дека веќе извршените работи на полуостровот Звернец, вклучително и уништување на шумите, уништување на древни песочни дини и изградба на пат со чакал долг седум километри, предизвикале значителна еколошка штета и се во спротивност со европските директиви.
Орнитолозите и експертите за заштита на природата стравуваат дека изградбата на одморалиштето и зголемениот туристички притисок може трајно да ги загрози живеалиштата на фламинго, медитерански крзнени фоки, желки и многу други видови.
Корупцијата
Албанија е исто така загрижена за наводите за можна корупција поврзани со издавањето градежни дозволи и продажбата на земјиште.
Противниците на проектот предупредуваат на недостиг на транспарентност и отсуство на јавна расправа.
По четиридневната посета на Албанија, Штрик рече дека не е задоволна од разговорите со владините претставници, особено со министерот за животна средина Софјан Јаупај, кој, како што тврди, сугерирал дека работата ќе продолжи се додека Албанија не се обврзе целосно да го усогласи своето законодавство со правилата на ЕУ.
„Не можам да кажам: „Ќе направиме поголема штета и ќе видиме каде ќе бидеме подоцна“. Ова не е начин на лојална соработка и ќе ја повикаме Европската комисија да реагира многу решително кон албанската влада“, рече таа.
И покрај критиките, Штрик нагласи дека се уште го поддржува влезот на Албанија во Европската унија.
Таа потсети дека членството во ЕУ ја ужива поддршката на околу 92 отсто од албанските граѓани и оцени дека протестите покажуваат дека граѓаните сакаат демократија, владеење на правото и европски вредности.
Премиерот Еди Рама, кој минатата година го освои четвртиот последователен мандат, најави дека сака да ја внесе Албанија во Европската унија до 2030 година, а планира да ги заврши пристапните преговори до крајот на 2027 година.