Синот на последниот шах го промени својот став – од застапување на граѓанска непослушност до повик за директна окупација на градските центри, предизвикувајќи обвинувања за „тероризам“ во Иран.
Со децении, Реза Пахлави беше учтиво лице на иранската опозиција во егзил – поранешен пилот на борбен авион кој зборуваше од својот дом во САД за ненасилен отпор и секуларна демократија, пишува Ал Џезира.
Но, овој викенд, тонот на 65-годишниот наследник на Пауновиот трон и син на последниот шах на Иран драматично се промени.
Во директен предизвик до иранската влада, Пахлави ги повика Иранците да „ги окупираат градските центри“ и да се подготват за неговото непосредно враќање, кое иранските државни медиуми го опишаа како „вооружени терористички напади“ низ целата земја.
„Нашата цел повеќе не е само да излегуваме на улиците“, рече Пахлави во изјава објавена на неговиот X профил. „Целта е да се подготвиме да го преземеме центарот на градовите и да ги држиме“.
Од наследник на престолот до егзил
Пахлави е роден во Техеран на 31 октомври 1960 година, седум години откако САД и Велика Британија извршија државен удар против тогаш избраниот ирански премиер Мохамед Мосадег, кој во 1951 година ги национализираше средствата на Англо-персиската нафтена компанија, сега позната како БП.
На седумгодишна возраст, тој официјално беше прогласен за наследник на престолот.
Неговиот пат до престолот изгледаше предодреден, сè додека револуцијата во 1979 година не го преврте регионот.
На 17-годишна возраст, тој го напушти Иран и отиде во САД за да се обучи како пилот на борбен авион во воздухопловната база Рис во Тексас.
Додека беше отсутен, репресивната монархија се распадна, беше воспоставен сегашниот политички систем и неговото враќање во земјата беше оневозможено.
Пахлави ја заврши својата обука и подоцна се стекна со диплома по политички науки на Универзитетот во Јужна Калифорнија.
За време на војната меѓу Иран и Ирак во 1980-тите, познато е дека тој се пријавил доброволно да служи како пилот за својата земја, но бил одбиен од властите во Техеран.
Оттогаш, тој живее во егзил, во САД, со сопругата Јасмин Пахлави и нивните три ќерки.
„Подготовка за враќање“
Повеќе од 40 години, Пахлави се залагаше за референдум и ненасилни промени. Сепак, неговата реторика значително се заостри во последните денови.
Во саботата, тој ги повика работниците во клучните сектори – транспорт, нафта и гас – да започнат национални штрајкови за да „го пресечат финансискиот крвоток“ на земјата.
Особено, тој ги покани „младите Бесмртни гардисти“ – поранешните империјални сили – како и безбедносните служби, да пребегаат.
„Исто така, се подготвувам да се вратам во мојата татковина за да можам, во моментот на победата на нашата национална револуција, да бидам со вас“, изјави тој.
Неговиот повик за акција доаѓа среде извештаите за најголемите антивладини протести во последниве години.
Пахлави ги замоли поддржувачите да го истакнат предреволуционерното знаме „Лав и сонце“, симбол на владеењето на неговиот татко, и да ги окупираат јавните простори од 18 часот по локално време (14:30 часот по Гринич).
Тврдења за „тероризам“
Реакцијата од Техеран беше жестока.
Во неделата, медиумите поврзани со државата ги окарактеризираа протестите како „нова фаза на несигурност“ и „внатрешна вооружена војна“.
Извештајот на конзервативниот весник Ватан-е Емруз, цитиран од агенцијата Тасним, го опиша повикот на Пахлави како покритие за операцијата на „терористички ќелии“ што ги напаѓаат полицијата и силите на Басија.
„Немојте да се залажувате; ова не е само немири… ова беа вооружени терористички напади“, се вели во извештајот, додавајќи дека десетици припадници на безбедносните сили биле убиени.
Службениците ја поврзаа ескалацијата со странско мешање, конкретно обвинувајќи ги САД и Израел.
Според нив, немирите се „План Б“ на американскиот претседател Доналд Трамп и израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху по завршувањето на 12-дневната војна меѓу Израел и Иран минатиот мај.
„Опозиција против опозиција“?
Иако Пахлави ја врати популарноста на улиците, тој се соочува со остри критики во рамките на поделената опозиција во Иран.
Алиреза Надер, експерт за Иран, во неодамнешна статија тврдеше дека политичките активности на Пахлави станале раздорни.
Критичарите го обвинуваат неговиот круг дека ги напаѓаат другите истакнати дисиденти, како што е добитничката на Нобелова награда за мир, Наргес Мохамади, како „левичари“ или „терористи“.
„Пахлави се поврза уште посилно со своите советници и покрај непријатноста на другите“, напиша Надер, прашувајќи дали принцот станал „опозиција против опозиција“.
Постојат и загрижености за манипулација.
Надер забележа дека дел од онлајн поддршката на Пахлави е поттикната од кибер-армии поврзани со иранската влада, чија цел е да сеат раздор, поставувајќи го прашањето „кој кого кооптира“.
И покрај овие внатрешни поделби, Пахлави останува највидливата фигура во сегашниот бран немири.
Додека администрацијата на Трамп одржува дистанциран пристап – тврдејќи дека „од Иранците зависи да ги изберат своите лидери“ – и улиците на Техеран горат, протераниот принц се чини дека ја игра својата последна карта за тронот што го изгуби пред 47 години.